Nghệ nhân Phan Thị Thuận – Người “thổi hồn” vào tơ lụa Việt Nam

Ở vùng đất Phùng Xá (Mỹ Đức, Hà Nội), nơi từng được ví như “thủ phủ dâu tằm” của miền Bắc, có một người phụ nữ đã dành cả cuộc đời để giữ gìn, khơi dậy và làm mới nghề truyền thống. Đó là Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Thuận. Bà không chỉ là người đầu tiên tại Việt Nam nghiên cứu thành công kỹ thuật dệt lụa từ tơ sen, mà còn là người tiên phong sáng tạo phương pháp “dạy tằm tự dệt chăn tơ” – một bước tiến độc đáo đưa nghề dệt lụa Việt bước ra thế giới.

Hành trình giữ nghề và sáng tạo không ngừng nghỉ

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống bốn đời làm nghề dệt ở thôn Hạ, xã Phùng Xá, huyện Mỹ Đức (Hà Nội), nghệ nhân Phan Thị Thuận đã tiếp xúc với nghề từ rất sớm. Từ khi mới lên 6 tuổi, bà đã biết hái lá dâu, chăm tằm, quay tơ, dệt lụa dưới sự chỉ dẫn tận tình của cha mẹ. Tiếng khung cửi lách cách, mùi nong tơ mới luộc và cảm giác nhìn từng sợi tơ óng ánh kết lại thành tấm vải đã ngấm vào bà từ thuở bé như một phần máu thịt.

Những năm 1970, Phùng Xá từng được mệnh danh là “thủ phủ dâu tằm” của miền Bắc với những cánh đồng dâu trải dài tít tắp bên dòng sông Đáy. Tuy nhiên, đến thập niên 80, khi công nghệ sản xuất sợi tổng hợp phát triển mạnh, nghề truyền thống rơi vào khủng hoảng. Hợp tác xã nông nghiệp buộc phải phá bỏ dâu, chuyển sang trồng cây lương thực. Người dân bỏ khung cửi, làng nghề dệt rơi vào cảnh hoang lạnh.

Nhưng giữa cơn sóng lớn của thời cuộc, bà Phan Thị Thuận vẫn âm thầm giữ lại những nong kén cuối cùng. Không chỉ giữ nghề, bà còn ấp ủ ước mơ lớn hơn: phải đổi mới để phục hưng làng nghề. Suy nghĩ ấy đã trở thành động lực để bà dấn thân vào những hành trình đầy sáng tạo, đặt nền móng cho những phát minh mang tính đột phá trong lịch sử nghề dệt Việt Nam.

Ý tưởng “huấn luyện” tằm tự nhả tơ thành tấm – một sáng tạo đã đưa bà đến với nhiều giải thưởng danh giá. Đặc biệt, sản phẩm chăn tơ tằm do tằm tự dệt của bà từng đạt giải Nhất cuộc thi sáng tạo kỹ thuật nhà nông toàn quốc năm 2015 và đạt chứng nhận 5 sao quốc gia năm 2022.

Lụa tơ sen – giấc mơ tưởng như bất khả thi

Nếu như lụa tơ tằm đã gắn bó trọn đời với nghệ nhân Phan Thị Thuận, thì tơ sen lại là cuộc thử thách đòi hỏi bà vượt qua mọi giới hạn của chính mình. Năm 2017, một lời gợi ý từ lãnh đạo địa phương đã thắp lên trong bà ý tưởng táo bạo: thử nghiên cứu chiết xuất tơ từ cuống sen – một nguyên liệu còn hoàn toàn xa lạ với nghề dệt truyền thống Việt Nam. Bất chấp những lời can ngăn và nghi ngờ, bà Thuận tin rằng nếu tằm có thể nhả tơ, thì thiên nhiên cũng sẽ trao cho sen những sợi tơ quý giá, nếu con người đủ kiên nhẫn để lắng nghe.

Bắt đầu từ những đầm sen ở Mỹ Đức, bà miệt mài mày mò chiết từng sợi tơ mảnh như tơ nhện từ cuống sen tươi. Công đoạn rút tơ gian nan đến mức mỗi người thợ lành nghề chỉ có thể lấy tơ từ 200 cuống sen mỗi ngày. Chưa dừng lại ở đó, bà còn tự thử nghiệm cách nối sợi, miết tơ, phơi trong bóng râm, luộc khử nhựa rồi dệt từng centimet vải.

Sau nhiều tháng thất bại và kiên trì, cuối cùng, sản phẩm lụa tơ sen Việt Nam đã ra đời – mềm mại, bền bỉ, mang đậm hồn cốt dân tộc. Mỗi tấm khăn dài chỉ vài gang tay là kết quả của hơn 4.800 cuống sen và hơn một tháng lao động không ngừng nghỉ. Không chỉ là sản phẩm thủ công mỹ nghệ, lụa tơ sen còn là biểu tượng của sự bền bỉ, sáng tạo và lòng yêu nghề đến tận cùng của người phụ nữ làng nghề.

Từ tơ sợi đến làm đẹp – bước chuyển đầy nhân văn

Dệt nên tấm lụa mềm mại từ những sợi tơ sen và tơ tằm là minh chứng cho triết lý sống của nghệ nhân Phan Thị Thuận: “Gìn giữ truyền thống không có nghĩa là chỉ làm lại cái cũ, mà là thổi vào đó hơi thở mới của thời đại.”

Trong quá trình sản xuất, bà luôn trăn trở: Làm sao để những giá trị tự nhiên quý giá ấy không chỉ hiện diện trên từng tấm vải mà còn có thể chăm sóc mái tóc, làn da, sức khỏe con người một cách bền vững?

Từ suy nghĩ ấy, bà bắt đầu quan tâm đến các hướng ứng dụng khác của thảo dược và sợi tự nhiên trong đời sống – đặc biệt là lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp. Những năm gần đây, người tiêu dùng ngày càng đề cao tiêu chí “xanh”, lành tính và hiệu quả lâu dài. 

Đây cũng chính là chất xúc tác quan trọng giúp bà bước sang một hành trình mới: kết hợp tinh hoa thảo dược Việt để tạo ra dòng sản phẩm chăm sóc tóc an toàn, hiệu quả.

Cơ duyên hợp tác với Biogreen – kết nối truyền thống và hiện đại

Sự gặp gỡ giữa nghệ nhân Phan Thị Thuận và Biogreen không đơn thuần là một mối quan hệ hợp tác, mà là sự hòa quyện đầy cảm hứng giữa tinh hoa nghề truyền thống và công nghệ chiết xuất hiện đại. 

Khi Biogreen – đơn vị nổi tiếng trong lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng thảo dược tự nhiên – tìm đến bà Thuận với mong muốn phát triển một dòng sản phẩm chăm sóc tóc từ nguyên liệu thuần Việt, mọi giá trị mà bà ấp ủ suốt hàng chục năm như được “đánh thức”.

Không chỉ dừng lại ở việc khai thác dược tính từ các nguyên liệu bản địa, hai bên cùng hướng tới mục tiêu lớn hơn: tạo ra một sản phẩm thực sự an toàn, hiệu quả và mang linh hồn Việt Nam. Từ những trải nghiệm nuôi tằm, chiết xuất tơ, ươm thảo mộc của bà Thuận, kết hợp với công nghệ chiết tách tinh khiết và kiểm định chặt chẽ của Biogreen, công thức Rescicin-SE® độc quyền đã ra đời.

Công thức này là sự chắt lọc những gì tinh túy nhất từ tự nhiên – từ chiết xuất tơ tằm đến hương nhu tía, hoa bưởi, lá tre và kim ngân hoa – tất cả hội tụ trong dầu gội Viora, một sản phẩm không chỉ làm sạch tóc, mà còn phục hồi, nuôi dưỡng và chăm sóc da đầu theo cách dịu nhẹ, bền vững và sâu từ gốc rễ.

Dầu gội Viora – Mềm mượt tự nhiên, đẹp hơn mỗi ngày

Dầu gội Viora không đơn thuần là một sản phẩm chăm sóc tóc – đó là sự kết hợp tinh tế giữa giá trị truyền thống và thành tựu khoa học hiện đại. Với công thức độc quyền Rescicin-SE®, Viora sử dụng 5 thành phần nổi bật: tơ tằm, lá tre, hoa bưởi, hương nhu tía và kim ngân hoa – các dược liệu thiên nhiên vốn được người Việt tin dùng từ bao đời nay để nuôi dưỡng mái tóc khỏe mạnh và bóng mượt.

Bên cạnh đó, Viora còn chắt lọc tinh túy từ hơn 10 loại thảo dược quý như bồ kết, gừng, chanh, cỏ ngũ sắc, lá ổi, vỏ bưởi, lô hội, cúc la mã, trắc bách diệp, ngải cứu, núc nác… Những nguyên liệu này giúp làm sạch nhẹ nhàng, ngăn ngừa gàu, giảm rụng tóc và kích thích mọc tóc một cách tự nhiên, không gây kích ứng da đầu.

Dầu gội Viora không chứa hóa chất độc hại, thân thiện với da đầu nhạy cảm và phù hợp cho phụ nữ sau sinh. Mùi hương thanh mát từ hoa bưởi và thảo mộc mang lại cảm giác thư giãn, dễ chịu sau mỗi lần gội.

Sản phẩm hiện được người tiêu dùng đánh giá cao nhờ hiệu quả rõ rệt chỉ sau vài tuần sử dụng: tóc mềm hơn, giảm rụng rõ rệt, da đầu sạch thoáng và dễ chịu. Với mức giá hợp lý, Viora xứng đáng là lựa chọn hàng đầu cho mái tóc khỏe đẹp từ gốc.